رز سانگ

اپرای «حلاج» ساخته پرواز همای، پس از پنج سال وقفه، بار دیگر اجرای خود را از سر می‌گیرد.

این اثر که پروژه‌ای با حضور حدود ۳۰ هنرمند است، با ترکیب سماع‌گران و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین تصویری مانند ویدئو مپینگ، روایت خود را به مخاطبان ارائه می‌دهد.

پیش از این، اپرای «حلاج» نزدیک به ۹۰ بار به روی صحنه رفته بود و اکنون پس از این توقف طولانی، دوباره به چرخه اجرا بازمی‌گردد. این اتفاق در حالی رخ می‌دهد که پرواز همای اخیراً کنسرت‌های خود را در شهرهای مختلف ایران از سر گرفته است.

برنامه اعلام شده برای اجرای «اپرای حلاج» به شرح زیر است: ۱۴ و ۱۵ مهرماه در تبریز، ۱۷ مهرماه در ارومیه و در روزهای ۲۸، ۲۹ و ۳۰ مهرماه در کرمان.

اپرای «حلاج» یک پروژه ترکیبی است که در آن حدود ۳۰ هنرمند مشارکت دارند. سماع‌گران در کنار عناصر نمایشی و موسیقایی، با استفاده از فناوری‌های تصویری و ویدئو مپینگ، ساختاری متفاوت برای اجرای صحنه‌ای خلق کرده‌اند.

«حلاج» یک روایت موسیقایی از زندگی حسین منصور حلاج، عارف و شاعر قرن سوم هجری است. در این اثر، حلاج نه تنها به عنوان یک عارف، بلکه به عنوان یک انسان حقیقت‌جو به تصویر کشیده می‌شود؛ کسی که در برابر خرافات، تندروی‌ها، فساد و نابرابری‌های زمانه خود ایستادگی کرد و بهای این ایستادگی را با جان خود پرداخت. داستان با مبارزه حلاج آغاز می‌شود؛ مبارزه‌ای که مورد پسند صوفیان و خلفای بغداد قرار نمی‌گیرد و در نهایت معرفی کتاب به دستگیری او منجر می‌شود.

پرواز همای در اپرای «حلاج» تنها به بازگویی یک واقعه تاریخی بسنده نمی‌کند؛ بلکه این اپرا ابزاری برای روایت مفهوم حق‌جویی و حق‌گویی است. داستان انسانی که تا پای چوبه دار از باور خود دست نمی‌کشد و در این مسیر، به نمادی از تمام حقیقت‌جویانی تبدیل می‌شود که حاضر نشده‌اند حقیقت را با امنیت و جان خود معامله کنند.

همای برای شکل‌دهی به این روایت، از ادبیات عرفانی نیز الهام گرفته است؛ به ویژه از روایت عطار در «تذکره‌الاولیا» که ماجرای منصور حلاج را با زبانی تأثیرگذار و تکان‌دهنده بازگو کرده است.

این اپرا سومین تجربه اپرایی پرواز همای به عنوان آهنگساز است. پیش از این، او اپرای «موسی و شبان» را در سال ۲۰۰۸ در سالن کنسرت والت دیزنی لس‌آنجلس به روی صحنه برده بود و پس از آن «عشق و عقل و آدمی» را در انگلستان، بلژیک، آلمان و کانادا اجرا کرد؛ اثری که به تقابل میان عقل و عشق در درون انسان از کودکی تا پیری می‌پرداخت. اما «حلاج» روایتی است که در آن موسیقی، ادبیات عرفانی و نمایش در هم می‌آمیزند تا داستان انسانی را بازگو کنند که تا آخرین لحظه، از گفتن و جست‌وجوی حقیقت دست نکشید.